titel.jpg
text by Sacha Bronwasser
Bij het afstuderen van Su Tomesen aan het Sandberg Instituut

VLAG

"Ik schilder een vlag om hem te laten verdwijnen"  zei Jasper Johns. Zijn vlag werdverf, werd schietschijf, werd kunst - maar slagen deed hij niet, want het bleef een vlag. Amerikaanser kunst kennen wij nauwelijks. De Nederlandse vlag is in zeker zin al verdwenen, of in ieder geval uit elkaar gevallen. Liepen Nederlandse wandelaars in den vreemde niet zo heel lang geleden nog met een vlaggetje op hun rugzak - nu laten ze dat wel uit hun hoofd. De vlag is een symbool geworden van een land dat binnenkort niet meer dan een provincie is in de Europese soep. De vlag doet het nog goed rond het voetbalveld en als de eerste ton haringen geveild is, maar daarbuiten...wie vlagt, is verdacht.

Su Tomesen blies de Nederlandse vlag op tot uitzinnige proporties en hing hem aan een hijskraan in de havens van Amsterdam. Wat doet dat met de vlag? Hij verdwijnt er in ieder geval niet door, hij is buitensporig aanwezig. Obsceen bijna, die driekleurdie tot aan de overkant van het IJ te zien was. Dit waren jullie, schreeuwt de vlag in stilte, dit was jullie land, jullie kleuren, jullie identiteit. Wat is daar van over? De vlag van Su Tomesen toont ons juist de teloorgang van de nationale identiteit –het verdwijnen ervan ten goede en ten slechte. Wie gaat er nog prat op zijn Nederlanderschap? Is dat niet een heel eng deel van de natie? Nee, wij zijn liever wereldburger. Hoe duidelijker de tekenen van een tegenbeweging zichtbaar worden, hoe radicaler en nationalistischer tendenzen er spelen - hoe grenzelozer de ruimdenkenen willen zijn.
Soms is dat een verlossing. Soms is dat een gemis, en raken wij op dreef. De vlag is dan niet meer dan een heel erg groot en heel erg leeg symbool. Het blijft een vlag, zoals in de schilderijen van Johns. Maar de kleur verbleekt voor onze ogen.

Het afstudeerproject van Su Tomesen getuigt van moed en lak aan conventies. Een vlag is een besmet onderwerp, niet eenvoudig te hanteren. Binnen twee maanden realiseerde Su Tomesen haar reuzenvlag, een zeer helder en duidelijk werk dat zo simpel, en toch zo ingewikkeld is. Wat er ook toe doet, is dat een openbaar project op deze schaal (de hoeveelheidstof, de klimmers die haar bijstaan, de bezoekers die haar te hulp moeten schieten, de video over Nederlandse vlaggen die in een container draait) een test is voor iemand in de openbare ruimte wil werken.
Als je dit kunt, kun je alles. Zo iemand verdient het te slagen.

Sacha Bronwasser
Lid Examencommissie